Ислам діні Ислам (арабтың - Аллаға мойынсұну, бағыныштық) біздің заманымыздың VII ғасырының басында Аравия түбегінде пайда болды. Ол жер шарының барынша көп тараған діндерінің қатарына жатады. Исламды 1,2 миллиардтан астам адам уағыздайды. Мұсылман қоғамдастығы 120 елден астам жерде бар. Египет, Ирак, Иран, Кувейт, Марокко, Сауд Аравиясы, Пәкістан және тағы басқа сол сияқты 28 елде мемлекеттік дін ретінде жарияланған. ХХ ғасырда мұсылмандар саны 7 есеге артты. Исламның туындауы әлемдік діндер қалыптасуының жалпы заңдылықтарына бағынады. Исламның негізін қалаушы нақты тарихи тұлға - Мұхаммед пайғамбар (570-632жж) болып табылады. Исламның басты қасиетті кітабы - Құран (арабша - қатты оқу, желдірме, тақпақ) болып табылады, онда «Құдай хатымдары» түрінде айтылған Мұхаммед уағыздары белгіленген. Құраннан кейін Ислам дінінің екінші көзі Сүннет (исламның қасиетті хикаялары, дәстүрлері, мысалы) - Мұхаммед пайғамбардың әрекеттері мен сөздері әңгіме түрінде (хадис) берілген. Қазіргі уақытта Халиф Алтайдың аудармасымен қазақ тілінде хадистердің қысқаша жинағы шыққан. Құран мен Сүннет негізінде Исламның «Бес парызы» бекітілген: 1. Алла мен Мұхаммед пайғамбардың ерекшелігін тану (тәупих); 2. Күнделікті бес парыз намаз (сәждеге бас қою); 3. Садақа (зекет) беру; 4. Жыл сайын ораза ұстау; 5. Меккеге (қажылыққа) бару «жол таба білген адамға». Басқа дінде сияқты исламның табыну жүйесінде діни мерекелерге ерекше рөл бөлінеді, олардың ішінде Ораза-айт, Құрбан-айт, Мәуліт, Миғраж ерекше мәнге ие. Сенім негізі Аллаға құлшылық ету, оның жалғыздығына шек келтірмеу. Ислам үшін адамның бүкіл өмірін туғаннан өлгенге дейін нормативтік реттеу тән. Бұл реттеу Шариғат көмегімен - заңды және адамгершілік нормалары, мұсылман қарекетінің адамгершілік қағидаттары жиынтығымен жүзеге асырылады. Исламда негізгі екі бағыт бар: сүннеттер мен шииттер. Суннизм шиизмге қарағанда Алла мен адамдар арасында Мұхаммед өлімінен кейін делдалдық мүмкіндігін танымайды, Әлидің (төрт халифтің соңғысы) ерекше табиғаты мен оның үрім-бұтағының имаматқа ерекше құқығын (қоғамды басқару) танымайды. Исламда шииттер бағыты Мұхаммед пайғамбардың жалғыз иегері төртінші «әділ халиф» Әли мен оның ұрпақтарын танитын мұсылмандарды біріктіреді. Шиизм (арабша «шиа» - топ, партия), Ислам сияқты өзімен тұтасымен жалғыз біріккен жүйені білдірмейді, ол бірнеше секталар мен бағыттарға бөлінген.
WWWW.KAZMINUS.UCOZ.COM
|